| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Edmund Cedler |
| Pseudonimy | Dziadek, Bartos, Grzegorz |
| Urodzenie | 16 listopada 1878, Przyłubsko |
| Śmierć | czerwiec 1941, KL Auschwitz |
| Rodzice | Aleksander i Hilaria |
| Zawód / rola | działacz polityczny |
| Przynależność partyjna | PPS; od 1918 KPRP/KPP |
| Aresztowania i odznaczenia | |
| Więzienia | Kraków; Będzin, Rawicz, Wronki (1926–1929); Bereza Kartuska (1938) |
| Nagrody | Krzyż Niepodległości (nadany 19 VI 1938, odebrany 9 II 1939) |
| Rodzina i upamiętnienie | |
| Dzieci | czwórka; starszy syn Edward zaginął podczas okupacji |
| Upamiętnienie | huta w Sosnowcu; ulice w Zagłębiu Dąbrowskim |
Edmund Cedler zasłynął jako działacz lewicowy związany z ruchem robotniczym w Zagłębiu Dąbrowskim. Od początku XX wieku uczestniczył w organizowaniu strajków i demonstracji oraz w tworzeniu struktur partyjnych na terenie regionu.
Życiorys i działalność polityczna
Urodził się 16 listopada 1878 roku w Przyłubsku w rodzinie Aleksandra i Hilarii; ojciec był małorolnym chłopem. Jako młody człowiek przeniósł się na Zagłębie Dąbrowskie w poszukiwaniu pracy. W 1905 roku wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej.
W 1908 roku austriackie władze aresztowały go za działalność polityczną i osadziły w więzieniu w Krakowie. Od 1918 roku działał w KPRP/KPP; organizował struktury partyjne w Zagłębiu i uczestniczył w pracach Rady Delegatów Robotniczych oraz Czerwonej Gwardii. Skupiał się na akcjach strajkowych i robotniczych demonstracjach, zwłaszcza w Sosnowcu.
Aresztowania, więzienie i śmierć
W latach 1926–1929 Cedler przebywał w więzieniu w Będzinie, a następnie w zakładach karnych w Rawiczu i Wronkach. 19 czerwca 1938 prezydent RP nadał mu Krzyż Niepodległości, jednak w tym samym roku trafił do obozu w Berezie Kartuskiej. 9 lutego 1939 ogłoszono, że utracił on to odznaczenie na mocy orzeczenia Sądu Honorowego zatwierdzonego przez prezydenta.
W lipcu 1940 został aresztowany przez gestapo i przewieziony do obozu w Oświęcimiu. Zginął tam w czerwcu 1941. Pozostawił czwórkę dzieci; jego najstarszy syn, Edward, działacz KZMP, zaginął bez wieści podczas okupacji.
Upamiętnienie w regionie
Jego imieniem nazwano hutę w Sosnowcu oraz wiele ulic w miastach Zagłębia Dąbrowskiego. Nazewnictwo to odnosi się do jego działalności w ruchu robotniczym regionu.
