| Dane podstawowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Tomasz Wilhelm Całuń |
| Pseudonim | Kostek |
| Data urodzenia | 18 września 1890 |
| Miejsce urodzenia | Sielec |
| Data śmierci | 10 lutego 1936 |
| Miejsce śmierci | Wąbrzeźno |
| Zawód / rola | działacz socjalistyczny, polityk samorządowy |
| Funkcje samorządowe | |
| Prezydent Radomia | 1921–1926 |
| Prezydent Brześcia nad Bugiem | 1927–1932 |
| Działalność polityczna | |
| Partia | PPS |
| Organizacje | Związek Miast Polskich, Rada Rozbudowy Państwa, Państwowa Rada Samorządowa |
| Ordery i odznaczenia | |
| Krzyż Niepodległości | 9 października 1933 |
| Srebrny Krzyż Zasługi | 18 lutego 1928 |
Tomasz Całuń był działaczem socjalistycznym z doświadczeniem organizacyjnym w ruchu robotniczym oraz aktywnym samorządowcem, znanym przede wszystkim z kierowania magistratami Radomia i Brześcia nad Bugiem w okresie międzywojennym.
Jak rozpoczęła się jego działalność polityczna?
Urodził się w rodzinie robotniczej i młodo podjął pracę praktyczną — w 1904 pracował w księgarni „Wiedza” w Sosnowcu, a od 1906 jako uczeń w warsztatach mechanicznych huty „Katarzyna”. W rodzinnym domu odbywały się posiedzenia sieleckiego Komitetu Dzielnicowego PPS, gdzie zetknął się z działalnością partii.
W 1906 wstąpił do PPS i Obwodu Bezpieczeństwa. Zajmował się kolportażem nielegalnej literatury i przenoszeniem broni. W 1907 uczestniczył w próbach zamachu na prowokatora Saczenkę w Sosnowcu. W 1909 obawiając się aresztowania wyemigrował; pracował jako tokarz na terenie zaboru pruskiego, a następnie wyjechał do Petersburga, gdzie w 1910 trafił do aresztu i został oskarżony w procesie działaczy PPS z Zagłębia i Częstochowy.
Jak wyglądały represje i pobyt w Rosji?
Wyrokiem z 27 kwietnia 1912 skazano go na cztery lata ciężkich robót, później zamienione na trzy lata twierdzy. Karę odbywał początkowo w Piotrkowie, a od 1914 w "Butyrkach" w Moskwie. Po uwolnieniu w 1915 pracował w Ałtuchowie w guberni orłowskiej.
W październiku 1918 powrócił do kraju i objął pracę w hucie „Katarzyna”. Wkrótce wznowił działalność w PPS na terenie Zagłębia Dąbrowskiego, kierując pracą dzielnicy Milowice-Piaski oraz biorąc udział w organach rad pracowniczych i samorządowych.
W okresie wojny polsko-radzieckiej wstąpił w 1920 do Związku Obrony Ojczyzny. Na XVII Kongresie PPS w maju 1920 wybrano go do Rady Naczelnej partii.
Jak potoczyła się kariera samorządowa i późniejsze funkcje?
W sierpniu 1921 został wybrany z listy PPS na prezydenta Radomia. W 1922 kandydował do Sejmu w okręgu 27 (Zamość-Biłgoraj-Tomaszów) i pełnił funkcje w strukturach partyjnych oraz samorządowych. W latach 1919–1921 był ławnikiem Rady Miejskiej w Sosnowcu.
W latach 1922–1927 zasiadał w zarządzie Związku Miast Polskich oraz w Radzie Rozbudowy Państwa i Państwowej Radzie Samorządowej. Po odsunięciu socjalistycznego magistratu w Radomiu na początku 1927 objął urząd prezydenta Brześcia nad Bugiem i sprawował go do 1932. Od 1932 pracował jako inspektor Związku Miast Polskich.
Jakie odznaczenia otrzymał i kiedy zmarł?
Otrzymał Srebrny Krzyż Zasługi 18 lutego 1928 oraz Krzyż Niepodległości 9 października 1933. Zmarł 10 lutego 1936 w Wąbrzeźnie.
