| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Heinrich Gotthold Dietel |
| Urodzenie | 15 marca 1839, Greiz (Turyngia) |
| Zgon | 24 czerwca 1911, Sosnowiec |
| Zawód | przemysłowiec włókienniczy |
| Obywatelstwo | niemieckie, carskie Rosji |
| Życie prywatne | |
| Rodzice | Johanna Wilhelmina Merbold i Heinrich Gottlob Dietel |
| Małżeństwo | 11 czerwca 1878, Klara Julia Jacob |
| Dzieci | Henryk Jerzy (1881), Borys Edward (1883), Alfred Ryszard (1885), Roman Jakub (1886), Bogusław Włodzimierz (1888) |
| Działalność i funkcje | |
| Zakład | pierwsza czesankowa przędzalnia w Królestwie Polskim (uruchomiona 1879) |
| Funkcje | radca kolegialny rady miejskiej Sosnowca, carsko-rosyjski radca handlowy, doradca przemysłowy gubernatora piotrkowskiego |
| Działalność społeczna | |
| Inicjatywy | szkoły, kościoły, współfinansowanie cerkwi i szkół (lata 1880–1901) |
| Odznaczenia | |
| Wyróżnienia | Order Świętego Stanisława, Order Świętej Anny II kl., Order Świętego Włodzimierza III kl., tytuł radcy państwa |
Heinrich Gotthold Dietel był przemysłowcem włókienniczym, który przeniósł część produkcji do Sosnowca i prowadził tam nowoczesną przędzalnię czesankową. Jego inwestycje i działalność społeczna miały istotny wpływ na rozwój miasta pod koniec XIX wieku.
Życiorys i wczesna kariera
Urodził się w rodzinie luterańskiej w Greizu w Turyngii jako syn przemysłowca działającego w branży przędzalniczej. W młodości kształcił się w Stanach Zjednoczonych, gdzie poznawał techniki przemysłowej produkcji wełny oraz zasady prowadzenia przedsiębiorstwa. Po powrocie do Europy dzierżawił przędzalnię w Czechach i pomagał ojcu w prowadzeniu zakładu w Wilkau koło Zwickau, który został przeniesiony tam w 1868 roku i przyniósł rodzinie znaczny sukces.
Dietel pracował jako pierwszy dyrektor techniczny gręplarni w Lipsku, gdzie poznał rodzinę przyszłej żony. W 1877 roku został słuchaczem Wyższej Szkoły Technicznej w Dreźnie. W czerwcu 1878 roku zawarł związek małżeński z Klarą Julią Jacob, a we wrześniu tego samego roku przybył do Sosnowca, by rozpocząć działalność przemysłową na pograniczu Królestwa Polskiego.
Przemysł i działalność w Sosnowcu
W odpowiedzi na reformę celną w Cesarstwie Rosyjskim z 1877 roku Dietel zdecydował się uruchomić produkcję wełny w Sosnowcu, korzystając z dostępu do surowca i linii kolejowej. Zakupił grunty na Pogoni od spadkobierców von Kramsta i rozpoczął budowę pierwszej w Królestwie Polskim przędzalni czesankowej; produkcję uruchomiono w 1879 roku. Przedsiębiorstwo było systematycznie modernizowane i przynosiło dochody pozwalające na dalsze inwestycje oraz działalność społeczną.
Dietel zasiadał w zarządach i komitetach branżowych, między innymi w Towarzystwie Popierania Rosyjskiego Przemysłu i Handlu oraz w Łódzkim Komitecie Handlu i Przemysłu. Był członkiem zarządu Towarzystwa Akcyjnego Sosnowieckich Fabryk Rur i Żelaza. Pełnił funkcję doradcy przemysłowego gubernatora piotrkowskiego, za co otrzymał tytuł carsko-rosyjskiego radcy handlowego.
Działalność społeczna i upamiętnienie
Dietel angażował się w życie społeczne Sosnowca i finansował wiele instytucji oświatowych i sakralnych. W 1880 roku współinicjował powstanie kościoła ewangelickiego, w 1882 roku założył ewangelicką szkołę kantorową, a w 1886 roku ufundował budynek kościoła ewangelickiego w Sosnowcu-Pogoni. W 1887 roku współfundował cerkiew Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii, a w latach 1895–1898 ufundował gmach Szkoły Realnej przekazany następnie rosyjskiemu Ministerstwu Oświaty Narodowej.
W latach 1890–1900 zlecił budowę rodzinnej rezydencji znanej jako Pałac Dietla. W 1902 roku uczestniczył w staraniach o przyznanie praw miejskich dla Sosnowca i został radnym nowo utworzonej rady miejskiej. Heinrich Gotthold Dietel zmarł 24 czerwca 1911 roku w Sosnowcu i został pochowany w rodzinnym mauzoleum na cmentarzu ewangelickim.
Upamiętnienie w przestrzeni miasta
Rada Miejska w Sosnowcu nadała w 2009 roku parkowi przy ulicy Stefana Żeromskiego nazwę "Park Dietla". Od 2017 roku jedna z ulic w mieście nosi imię Henryka Dietla, co przypomina o wkładzie rodziny w rozwój lokalnej infrastruktury i edukacji.
