| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Tadeusz Cyprian Fopp |
| Urodzenie | 9 grudnia 1882, Lublin |
| Zgon | 8 lipca 1954, Włocławek |
| Zawód | Nauczyciel, publicysta, działacz społeczny |
| Wykształcenie | Magister, Uniwersytet Jagielloński (1910) |
| Obywatelstwo | Szwajcarskie (do 1924), polskie (od 1924) |
| Znany z | Współorganizator tajnego nauczania we Włocławku |
Tadeusz Cyprian Fopp był nauczycielem i działaczem społecznym związanym głównie z Włocławkiem. Prowadził działalność publicystyczną, uczestniczył w życiu organizacji katolickich i współorganizował tajne komplety w czasie okupacji niemieckiej.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się 9 grudnia 1882 roku w Lublinie. Jego ojciec, Jakub Fopp, pochodził z Davos w Szwajcarii i prowadził cukiernię; matką była Paulina z domu Niewiarowska. W domu rodzinnym posługiwano się językiem polskim. Po śmierci ojca w 1892 roku rodzina otrzymywała pomoc od Szwajcarskiego Towarzystwa Dobroczynności w Warszawie oraz gminy Davos.
W latach 1890–1904 uczęszczał do szkół w Lublinie, 7 czerwca 1904 roku uzyskał świadectwo maturalne. Rozpoczynał studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, a następnie na Wydziale Medycznym. W 1906 roku przeniósł się na Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Jagiellońskiego; studia ukończył 31 lipca 1910 roku, otrzymując tytuł magistra. Do 1924 roku posiadał jedynie obywatelstwo szwajcarskie i był obciążony obowiązkiem zapłaty podatku zastępczego za nieodbytą służbę wojskową.
Działalność zawodowa i społeczna przed II wojną
Już podczas studiów publikował w pismach katolickich. Po ukończeniu studiów w 1910 roku pracował jako sekretarz redakcji dziennika Polak-Katolik w Warszawie, następnie redagował katolicki Kurier Zagłębia w Sosnowcu. W 1915 roku podjął pracę nauczyciela w Wyższej Szkole Realnej w Sosnowcu, wykładając geografię, historię i języki.
W 1917 roku został zaproszony do Włocławka przez biskupa kujawsko‑kaliskiego Stanisława Zdzitowieckiego i pracował w Gimnazjum Humanistycznym im. ks. Jana Długosza, najpierw jako inspektor, później jako nauczyciel historii i geografii. W latach 1920–1929 uczył także w innych włocławskich szkołach średnich, a w 1929 roku otrzymał nominację na stałego nauczyciela szkół średnich. Jednym z jego uczniów był Stefan Wyszyński; Fopp utrzymywał z nim później korespondencję.
Był aktywny w organizacjach: od 1919 roku należał do Chrześcijańskiej Demokracji, był członkiem Polskiego Czerwonego Krzyża, Koła Przyjaciół Harcerstwa oraz Ligi Przeciwlotniczej. Działał w Akcji Katolickiej i w III Zakonie św. Franciszka z Asyżu; w 1917 roku został tercjarzem, pełnił funkcje w nowicjacie i w Radzie Głównej III Zakonu, uczestnicząc w ogólnopolskich zjazdach w 1919, 1921 i 1939 roku.
Działalność podczas okupacji i lata powojenne
24 września 1939 roku został aresztowany przez gestapo. W 1940 roku miał być wysiedlony z Włocławka, jednak uratowało go posiadane obywatelstwo szwajcarskie; musiał opuścić dom przy ul. Starodębskiej 10 i zamieszkać przy ul. Zduńskiej 4/8. W czasie okupacji pracował jako robotnik przy robotach publicznych (1940–1941) i jako stróż nocny (1941–1945).
W 1940 roku nawiązał kontakty z podziemiem niepodległościowym. W latach 1941–1942, poprzez łączników i swojego syna, współpracował z żołnierzami Narodowej Organizacji Wojskowej oraz z członkami ZWZ‑AK. Zajmował się organizacją i prowadzeniem tajnych kompletów na poziomie średnim we Włocławku; do 1942 roku objął tajnym nauczaniem 10 osób, w tym syna Tadeusza Marię. Po dekonspiracji działalności NOW w sierpniu 1942 roku ukrywał się u Aurelii Wojciechowskiej i w domu Romana Tokarskiego, a następnie koordynował wsparcie dla innych nauczycieli tajnych kompletów.
Po wyzwoleniu współorganizował odbudowę szkolnictwa we Włocławku. 20 stycznia 1945 roku z upoważnienia Komitetu Obywatelskiego dokonał obchodu i zabezpieczenia mienia szkolnego. Od 25 stycznia był członkiem Komisji Szkolnej, a od 1 lutego członkiem komitetu organizacyjnego Gimnazjum i Liceum Koedukacyjnego. Podjął pracę nauczyciela w utworzonych szkołach; w Gimnazjum im. Marii Konopnickiej pracował do przejścia na emeryturę 31 października 1950 roku, potem od 31 lipca 1951 roku uczył kontraktowo języka rosyjskiego i historii.
W 1948 roku został przesłuchany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa za wydanie w okresie międzywojennym dwóch broszur o charakterze antykomunistycznym; w konsekwencji jego syn Andrzej był nękany podczas studiów. Na początku maja 1954 roku zachorował i trafił do szpitala św. Antoniego we Włocławku. Zmarł 8 lipca 1954 roku na skutek powikłań pooperacyjnych. Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym we Włocławku, w kwaterze 40/1/9.