Wtorek, 17 listopada Imieniny: Elżbieta, Grzegorz, Salomea
Teraz Wtorek, 17 listopada 2026
Znani z miasta

Tadeusz Cyprian Fopp — nauczyciel i działacz społeczny

• Marek Sobczak • 4 min czytania

Tadeusz Cyprian Fopp

Tadeusz Cyprian Fopp był polskim nauczycielem, publicystą i działaczem katolickim. Był jednym ze współorganizatorów tajnego nauczania średniego we Włocławku podczas II wojny światowej.

Dane osobowe
Imię i nazwiskoTadeusz Cyprian Fopp
Urodzenie9 grudnia 1882, Lublin
Zgon8 lipca 1954, Włocławek
ZawódNauczyciel, publicysta, działacz społeczny
WykształcenieMagister, Uniwersytet Jagielloński (1910)
ObywatelstwoSzwajcarskie (do 1924), polskie (od 1924)
Znany zWspółorganizator tajnego nauczania we Włocławku

Tadeusz Cyprian Fopp był nauczycielem i działaczem społecznym związanym głównie z Włocławkiem. Prowadził działalność publicystyczną, uczestniczył w życiu organizacji katolickich i współorganizował tajne komplety w czasie okupacji niemieckiej.

Życiorys i wykształcenie

Urodził się 9 grudnia 1882 roku w Lublinie. Jego ojciec, Jakub Fopp, pochodził z Davos w Szwajcarii i prowadził cukiernię; matką była Paulina z domu Niewiarowska. W domu rodzinnym posługiwano się językiem polskim. Po śmierci ojca w 1892 roku rodzina otrzymywała pomoc od Szwajcarskiego Towarzystwa Dobroczynności w Warszawie oraz gminy Davos.

W latach 1890–1904 uczęszczał do szkół w Lublinie, 7 czerwca 1904 roku uzyskał świadectwo maturalne. Rozpoczynał studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, a następnie na Wydziale Medycznym. W 1906 roku przeniósł się na Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Jagiellońskiego; studia ukończył 31 lipca 1910 roku, otrzymując tytuł magistra. Do 1924 roku posiadał jedynie obywatelstwo szwajcarskie i był obciążony obowiązkiem zapłaty podatku zastępczego za nieodbytą służbę wojskową.

Działalność zawodowa i społeczna przed II wojną

Już podczas studiów publikował w pismach katolickich. Po ukończeniu studiów w 1910 roku pracował jako sekretarz redakcji dziennika Polak-Katolik w Warszawie, następnie redagował katolicki Kurier Zagłębia w Sosnowcu. W 1915 roku podjął pracę nauczyciela w Wyższej Szkole Realnej w Sosnowcu, wykładając geografię, historię i języki.

W 1917 roku został zaproszony do Włocławka przez biskupa kujawsko‑kaliskiego Stanisława Zdzitowieckiego i pracował w Gimnazjum Humanistycznym im. ks. Jana Długosza, najpierw jako inspektor, później jako nauczyciel historii i geografii. W latach 1920–1929 uczył także w innych włocławskich szkołach średnich, a w 1929 roku otrzymał nominację na stałego nauczyciela szkół średnich. Jednym z jego uczniów był Stefan Wyszyński; Fopp utrzymywał z nim później korespondencję.

Był aktywny w organizacjach: od 1919 roku należał do Chrześcijańskiej Demokracji, był członkiem Polskiego Czerwonego Krzyża, Koła Przyjaciół Harcerstwa oraz Ligi Przeciwlotniczej. Działał w Akcji Katolickiej i w III Zakonie św. Franciszka z Asyżu; w 1917 roku został tercjarzem, pełnił funkcje w nowicjacie i w Radzie Głównej III Zakonu, uczestnicząc w ogólnopolskich zjazdach w 1919, 1921 i 1939 roku.

Działalność podczas okupacji i lata powojenne

24 września 1939 roku został aresztowany przez gestapo. W 1940 roku miał być wysiedlony z Włocławka, jednak uratowało go posiadane obywatelstwo szwajcarskie; musiał opuścić dom przy ul. Starodębskiej 10 i zamieszkać przy ul. Zduńskiej 4/8. W czasie okupacji pracował jako robotnik przy robotach publicznych (1940–1941) i jako stróż nocny (1941–1945).

W 1940 roku nawiązał kontakty z podziemiem niepodległościowym. W latach 1941–1942, poprzez łączników i swojego syna, współpracował z żołnierzami Narodowej Organizacji Wojskowej oraz z członkami ZWZ‑AK. Zajmował się organizacją i prowadzeniem tajnych kompletów na poziomie średnim we Włocławku; do 1942 roku objął tajnym nauczaniem 10 osób, w tym syna Tadeusza Marię. Po dekonspiracji działalności NOW w sierpniu 1942 roku ukrywał się u Aurelii Wojciechowskiej i w domu Romana Tokarskiego, a następnie koordynował wsparcie dla innych nauczycieli tajnych kompletów.

Po wyzwoleniu współorganizował odbudowę szkolnictwa we Włocławku. 20 stycznia 1945 roku z upoważnienia Komitetu Obywatelskiego dokonał obchodu i zabezpieczenia mienia szkolnego. Od 25 stycznia był członkiem Komisji Szkolnej, a od 1 lutego członkiem komitetu organizacyjnego Gimnazjum i Liceum Koedukacyjnego. Podjął pracę nauczyciela w utworzonych szkołach; w Gimnazjum im. Marii Konopnickiej pracował do przejścia na emeryturę 31 października 1950 roku, potem od 31 lipca 1951 roku uczył kontraktowo języka rosyjskiego i historii.

W 1948 roku został przesłuchany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa za wydanie w okresie międzywojennym dwóch broszur o charakterze antykomunistycznym; w konsekwencji jego syn Andrzej był nękany podczas studiów. Na początku maja 1954 roku zachorował i trafił do szpitala św. Antoniego we Włocławku. Zmarł 8 lipca 1954 roku na skutek powikłań pooperacyjnych. Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym we Włocławku, w kwaterze 40/1/9.

Najczęstsze pytania

Gdzie i kiedy urodził się Tadeusz Cyprian Fopp?
Urodził się 9 grudnia 1882 roku w Lublinie.
Z jakich szkół i uczelni pochodził jego dyplom magistra?
Ukończył studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego i otrzymał tytuł magistra 31 lipca 1910 roku.
Jaką rolę pełnił podczas okupacji niemieckiej?
Był współorganizatorem tajnego nauczania średniego we Włocławku, wykładał historię i koordynował prace innych nauczycieli kompletów.
Gdzie został pochowany Tadeusz Fopp?
Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym we Włocławku, w kwaterze 40/1/9.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Marek Sobczak

Nazywam się Marek Sobczak i w redakcji gazetasosnowiec.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Przybliżam sylwetki osób związanych z Sosnowcem — dawnych i współczesnych, z różnych dziedzin życia.

Czytaj również